Historie

Geschiedenis

De huidige restanten van Kasteel Schaesberg dateren grotendeels uit 1571, 1616. De restanten van de hoeve dateren uit 1650. Het kasteel is gebouwd in opdracht van de familie Van Schaesberg op de fundamenten van hun oude burcht. De naam Schaesberg (Schayfzberg ed) komt al vanaf begin 14e eeuw voor in het gebied. Na het overlijden van de laatste adellijke bewoner in 1733, kwam het kasteel leeg te staan en viel het ten prooi aan verval.

Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog was de hoeve eigendom van de Duitse baron Von Brauchitsch (Rimburg) en het kasteel van de familie Von Schaesberg. Na de oorlog werd zowel het kasteel als de hoeve aangemerkt als vijandig vermogen. In 1944 werd het kasteel door de Nederlandse staat onteigend en in 1949 verkocht aan de toenmalige gemeente Schaesberg.

De hoeve en landerijen naast het kasteel zijn tot 1964 in gebruik geweest als boerderij die lokaal bekend stond als het ‘Boereslot’. In 1965 stortte de middelste toegangstoren (het poortgebouw) van de hoeve in. Een maand later gevolgd door een brand in één van de bijgebouwen. In 1968 is de hoeve vanwege instortingsgevaar gesloopt. De ruïne van kasteel Schaesberg is dit lot bespaard.

In de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw werd de overgebleven ruïne geconsolideerd en werden de contouren van de hoeve weer zichtbaar gemaakt. De grachten rondom de voormalige hoeve en de ruïne werden tot de komst van Stichting Slot Schaesberg vooral gebruikt door sportvissers.

 

De ontwikkel- en planfase

In 2008 werd door de gemeente Landgraaf gekeken naar mogelijke herbouwplannen. In navolging van succesvolle reconstructieprojecten zoals die van de Franse middeleeuwse burcht in Guédelon en het 17e -eeuwse VOC schip Batavia te Lelystad, ontstond de ambitieuze gedachte om het kasteel en de hoeve op ambachtelijke en wetenschappelijk verantwoorde wijze te herbouwen en het omliggend cultuurlandschap te her ontwikkelen. BOEi bv (Nationale Maatschappij tot Behoud, Ontwikkeling en Exploitatie van Industrieel Erfgoed) en de gemeente Landgraaf gingen met het idee aan de slag en in 2011 was de gemeenteraad unaniem akkoord met beider productieplan en kon de volgende stap gezet worden.

 

Pioniersfase: “Het terrein bewerken”

In 2012 werd een begin gemaakt met de opzet van het project. De eerste subsidies werden ter beschikking gesteld door de gemeente Landgraaf, de provincie Limburg en Parkstad Limburg. In 2013 kon daadwerkelijk gestart worden met ‘’kwartiermaken’’: het archeologisch en bouwhistorisch onderzoeken en bewerken van het terrein. Naast alle zichtbare werkzaamheden op het terrein werden “onzichtbare” processen opgestart ten behoeve van de zakelijke infrastructuur: marketing- en communicatietrajecten, netwerkopbouw en het creëren van werkplekken voor vrijwilligers, stagiaires re-integranten en projectleiding.

 

Oprichting van de stichting Slot Schaesberg

In augustus 2013 was de Stichting Landgoed Slot Schaesberg een feit. De missie van stichting is middels de herbouw van het kasteel en de slothoeve en de herinrichting van het landschap op een voor toeristen attractieve en historisch verantwoorde wijze kennis en kunde van 17e -eeuwse bouwtechnieken en ambachten te borgen en te verspreiden en zodanig op termijn uit te groeien tot een nationaal en internationaal gerespecteerde ‘’Slot Schaesberg Erfgoed Campus’’.

Samenvattend staat het project op vijf primaire pijlers: Toerisme, Wetenschap, Educatie, Ambachten en Maatschappij.

 

Kasteeltoren

Nadat de fase van kwartiermaken in 2014 verder vorderde, was de kasteeltoren aan de beurt. De eerste prioriteit was het redden van de restanten. Samen met BOEi is een stalen hulpconstructie voor de toren ontworpen waarmee tevens een uitkijktoren werd gekoppeld aan de ruïne uit 1616. De kasteeltoren doet nu dienst als blikvanger en uitkijktoren voor het publiek.

 

Het bezoekerscentrum

In 2015 heeft het bouwteam, bestaande uit vrijwilligers, stagiaires en re-integranten het bezoekerscentrum volledig opgebouwd tot een multifunctioneel publieksgericht centrum. Het bezoekerscentrum is momenteel de spil van Slot Schaesberg en dienst als onderkomen voor alle betrokkenen en als ontvangstruimte voor bezoekers.

 

Aanleg historische nutstuin “Hof van Schaesberg”

Op het grote L-vormige eiland achter het kasteel werd in 2015 gestart met de realisatie van een moes- ofwel nutstuin. De Historische Groentehof uit Beesel is hierin aangetrokken als samenwerkingspartner. De nutstuin bestaat uit twaalf verschillende hoven, met namen als de Medicinale Hof en de Welrieckende Hof. De realisatie van de tuin is een langdurig project met een degelijke, wetenschappelijke basis.

 

Toegankelijkheid kasteelrestanten

In 2016 zijn de omloop, vlonders, trappen en trappenhuizen op het bouwterrein gereed gekomen. De restanten van het kasteel zijn hierdoor volledig toegankelijk gemaakt voor publiek. Daarbij zijn op verschillende niveaus doorkijkjes op huidige en toekomstige ontwikkelingen gecreëerd, zoals op de bouwplaats van de smederij en de aanleg van de historische tuin.

Bron: RCE
Bron: RCE
Bron: RCE
Bron: RCE
Bron: RCE
Bron: RCE
Bron: RCE
Bron: RCE